50 Câu hỏi về Đức Giêsu - 38. Các sách Tin Mừng quy điển và ngụy thư là gì?


Photo AI



50 CÂU HỎI VỀ ĐỨC GIÊSU

50 câu hỏi này xuất phát từ ý định của một nhóm chuyên gia thuộc Khoa Thần học của Đại học Navarra (các Giáo sư Juan Chapa, Francisco Varo và những người khác) đã biên soạn một số tài liệu được xuất bản trong cuốn “50 preguntas sobre Jesús” do nhà xuất bản Rialp Madrid.


38. Các sách Tin Mừng quy điển và ngụy thư là gì?

Các cộng đoàn Kitô hữu tiên khởi đã nhìn nhận là “quy điển” những sách Tin Mừng đã truyền đạt cách chân thật Truyền thống Tông đồ và được coi là do Thiên Chúa linh hứng. Ngay từ đầu, bốn sách Tin Mừng, và chỉ bốn sách mà thôi, đã được nhìn nhận: Mátthêu, Máccô, Luca và Gioan. Thánh Irênê thành Lyon đã minh nhiên khẳng định điều này vào cuối thế kỷ II (Adversus Haereses, 3.11.8-9), và Giáo hội đã liên tục xác nhận như vậy để cuối cùng công bố điều này như một tín điều khi xác định quy điển Kinh Thánh tại Công đồng Trentô (1545–1563).

Việc biên soạn các sách Tin Mừng này bắt nguồn từ những gì các Tông đồ đã thấy tận mắt và nghe tận tai khi sống với Đức Giêsu, cũng như từ những lần Ngài hiện ra với các ông sau khi phục sinh. Các Tông đồ, khi thi hành lệnh truyền của Chúa, đã lập tức bắt đầu rao giảng Tin Mừng (hoặc Phúc âm) về Ngài, về ơn cứu độ mà Ngài mang đến cho toàn thể nhân loại và các cộng đoàn Kitô hữu được hình thành tại Palestine và bên ngoài vùng đất này (Antiôkhia, các thành phố thuộc Tiểu Á, Rôma, v.v.).

Trong các cộng đoàn ấy, những “truyền thống” (ký ức về Đức Giêsu, các thánh thi cầu nguyện, những lời tuyên xưng đức tin trong giáo lý sơ khai) dần được định hình thành những trình thuật và giáo huấn liên quan đến Đức Giêsu, dưới sự bảo đảm của các Tông đồ, là những chứng nhân trực tiếp.

Đến giai đoạn thứ ba, những truyền thống này được ghi chép thành văn và tích hợp trong một trình thuật mang hình thức tiểu sử về Chúa. Từ đó, “Phúc âm”, lời loan báo “Tin Mừng”, đã hình thành nên các sách Tin Mừng như chúng ta biết ngày nay, nhằm phục vụ các cộng đoàn mà những sách ấy hướng tới. Sách xuất hiện đầu tiên là Tin Mừng Máccô, hoặc có thể là một bản Tin Mừng Mátthêu bằng tiếng Hípri hay Aram, ngắn hơn bản hiện nay; ba sách Tin Mừng còn lại rập theo thể văn này.

Trong công việc biên soạn, mỗi tác giả Tin Mừng đã chọn lọc một số điều trong rất nhiều điều được lưu truyền, tóm lược một số và trình bày toàn bộ nội dung sao cho phù hợp với hoàn cảnh của những độc giả trực tiếp mà mình hướng đến (người Do Thái, người Hy Lạp, cư dân Rôma, v.v.).

Việc cả bốn sách Tin Mừng đều được bảo đảm bởi thẩm quyền Tông đồ phản ánh qua việc chúng đã được đón nhận và lưu truyền như những tác phẩm do chính các Tông đồ hoặc các môn đệ của các ngài biên soạn: Tin Mừng Máccô gắn liền với thánh Phêrô, còn Tin Mừng Luca gắn liền với thánh Phaolô.

Các sách Tin Mừng ngụy thư là những sách mà Giáo hội không nhìn nhận thuộc Truyền thống Tông đồ đích thực, mặc dù những sách ấy thường được trình bày dưới tên của một vị Tông đồ nào đó. Chúng bắt đầu được lưu truyền từ rất sớm, bởi vì đã có những trích dẫn về chúng ngay từ nửa sau thế kỷ II. Tuy nhiên, chúng không có được sự chứng thực của các Tông đồ như bốn sách Tin Mừng đã được nhìn nhận. Hơn nữa, nhiều sách trong số đó chứa đựng những giáo thuyết không phù hợp với giáo huấn của các Tông đồ.

Thuật ngữ “ngụy thư” (apocrifo) ban đầu có nghĩa là “bí mật”, bởi vì đó là những bản văn dành riêng cho một nhóm người đã được khai tâm và được lưu giữ trong nội bộ nhóm ấy. Về sau, thuật ngữ này mang ý nghĩa là không xác thực, thậm chí là lạc giáo.

Theo dòng thời gian, số lượng các sách ngụy thư ngày càng gia tăng, vừa bổ sung những chi tiết về cuộc đời Đức Giêsu vốn không được đề cập trong các sách Tin Mừng quy điển (chẳng hạn các sách ngụy thư về thời thơ ấu của Đức Giêsu), vừa nhằm đặt dưới tên của một vị Tông đồ nào đó những giáo huấn khác biệt với giáo huấn chung của Giáo hội (chẳng hạn Tin Mừng Tôma). Origene thành Alexandria (†245) đã viết: “Giáo hội có bốn sách Tin Mừng, còn thành phần lạc giáo thì rất nhiều”.

Từ những nguồn tài liệu khác nhau cung cấp cho chúng ta thông tin về loại văn chương này (các tác phẩm của những Giáo phụ tiên khởi hoặc các thánh Tiến sĩ Hội Thánh đã nghiên cứu chúng; những tác phẩm đạo đức được gìn giữ qua các thế kỷ nhờ lòng đạo đức bình dân của Kitô hữu; những bản văn được lưu truyền dưới dạng các mảnh giấy cói được phát hiện gần đây, phần lớn tại Ai Cập), số lượng các sách được gọi là “Tin Mừng ngụy thư” được biết đến cho đến nay chỉ nhỉnh hơn con số năm mươi một chút.


G. Võ Tá Hoàng
Chuyển ngữ từ 50 domande su Gesù


Xem những bài cùng chủ đề

50 câu hỏi về Đức Giêsu - Dẫn nhập
1. Chúng ta biết gì về Đức Giêsu Nazarét
2. Có những nguồn tài liệu cổ xưa, ngoài Kitô giáo, nói về Đức Giêsu không?
3. Việc nghiên cứu nhân vật Giêsu lịch sử hiện nay như thế nào
4. Đức Giêsu sinh ra ở Bêlem hay Nazarét?
5. Đức Giêsu được sinh ra như thế nào?
6. Sự đồng trinh của Đức Maria có ý nghĩa gì?
7. Ngôi sao Bêlem
8. Tại sao chúng ta mừng lễ Giáng Sinh vào ngày 25 tháng 12?
9. Cuộc thảm sát các trẻ thơ vô tội
10. Đức Giêsu có anh chị em không?
11. Thánh Giuse có kết hôn lần thứ hai không?
12. Đức Giêsu nói ngôn ngữ nào?
13. Đức Giêsu độc thân, đã kết hôn hay góa vợ?
14. Đức Giêsu có phải là môn đệ của Gioan Tẩy Giả không?
15. Gioan Tẩy Giả có ảnh hưởng gì đến Đức Giêsu?
16. Pharisêu, Sađốc, Esseni, Zêlốt, họ là ai?
17. Các bản viết tay Qumran là gì?
18. Đức Giêsu có thái độ nào đối với các thực hành sám hối?
19. Đức Giêsu có những quan điểm chính trị nào?
20. Mối tương quan giữa Đức Giêsu với Đế quốc Rôma như thế nào?
21. Mười hai Tông đồ là những ai?
22. Những người nữ theo Đức Giêsu đóng vai trò gì?
23. Maria Mađalêna là ai?
24. Mối quan hệ giữa Đức Giêsu và Maria Mađalêna là gì?
25. Mối quan hệ giữa Phêrô và Maria Mađalêna là gì?
26. Làm sao để giải thích các phép lạ của Chúa Giêsu?
27. Đức Giêsu có thực sự muốn thành lập một Giáo hội không?
28. Điều gì đã xảy ra trong Bữa Tiệc Ly?
29. Chén Thánh (tiệc ly) là gì? Và nó có liên hệ gì với Chén Thánh trong phụng vụ
30. Thượng Hội Đồng Do Thái là gì?
31. Caipha là ai?
32. Phongxiô Philatô là ai?
33. Đức Giêsu đã chết như thế nào?
34. Ông Giuse thành Arimathê là ai?
35. Giải thích thế nào về sự Phục Sinh của Đức Giêsu?
36. Nội dung cốt lõi của sứ điệp Kitô giáo là gì?
37. Thánh Phaolô là ai? đã truyền đạt giáo huấn của Chúa Giêsu như thế nào?
Mới hơn Cũ hơn