Phúc Âm: Mt 21, 28-32
“Nó hối hận và đi làm. Những người thu thuế và gái điếm sẽ vào nước Thiên Chúa trước các ông”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các thượng tế và các kỳ lão trong dân rằng: “Các ông nghĩ sao? Người kia có hai người con. Ông đến với đứa con thứ nhất và bảo: “Này con, hôm nay con hãy đi làm vườn nho cho cha!” Nó thưa lại rằng: “Con không đi”. Nhưng sau nó hối hận và đi làm. Ông đến gặp đứa con thứ hai và cũng nói như vậy. Nó thưa lại rằng: “Thưa cha, vâng, con đi”. Nhưng nó lại không đi. Ai trong hai người con đã làm theo ý cha mình?” Họ đáp: “Người con thứ nhất”. Chúa Giêsu bảo họ: “Tôi bảo thật các ông, những người thu thuế và gái điếm sẽ vào nước Thiên Chúa trước các ông. Vì Gioan đã đến với các ông trong đường công chính, và các ông không tin ngài; nhưng những người thu thuế và gái điếm đã tin ngài. Còn các ông, sau khi xem thấy điều đó, các ông cũng không hối hận mà tin ngài”.
Suy niệm
Dụ ngôn về hai người con trong Tin Mừng hôm nay gợi chúng ta nhớ đến một dụ ngôn khác cũng nói về hai người con: Dụ ngôn Người Con Hoang Đàng. Các Giáo phụ thường xem bài Tin Mừng hôm nay như một phiên bản rút gọn của Dụ ngôn Người Con Hoang Đàng. Dụ ngôn hai người con cho chúng ta thấy những sự thật rất quan trọng về thân phận con người sau tội nguyên tổ, cũng như khả năng hoán cải, từ tội lỗi và sự chết trở về với nhân đức và sự sống. Điều này cũng giúp chúng ta hiểu tại sao Đức Giêsu nói rằng những người thu thuế và những cô gái điếm đang vào Nước Thiên Chúa trước các thượng tế và kỳ mục, là những nhà lãnh đạo tôn giáo Do Thái vốn thường được xem là những người đương nhiên có phần trong Nước Trời. Sau cùng, dụ ngôn mời gọi chúng ta nhìn lên chính Đức Giêsu và đời sống vâng phục của Người như câu trả lời trọn vẹn trước thái độ của hai người con trong dụ ngôn.
Thánh Augustinô viết rằng hai người con cho thấy tình trạng của con người sau sự sa ngã của Ađam và Evà. Nơi mỗi người đều có một sự phản kháng từ bên trong trỗi dậy, khiến họ muốn khước từ mệnh lệnh của người cha. Chúng ta không có lý do gì để cho rằng mệnh lệnh của người cha là bất chính hay đòi hỏi một hành vi vô luân, khiến những người con phải từ chối. Chúng ta cũng không có lý do gì để nghĩ rằng người cha đã đối xử bất công với các con, khiến họ chống lại ông. Dù nhìn vào người con nói “không” nhưng sau đó lại vâng lời, hay người con nói “vâng” nhưng rồi không làm, chúng ta đều thấy rằng bằng cách nào đó, cả hai đã coi lời của người cha như một sự hạn chế đối với tự do và quyền tự quyết của mình. Hai người con là hình ảnh phóng họa về cách chính chúng ta đôi khi nhìn Thiên Chúa và giáo huấn của Hội Thánh: như thể đó là những giới hạn áp đặt lên thứ tự do mà chúng ta muốn hoàn toàn tự quyết.
Người con nói “không” nhưng sau đó đổi ý cho thấy rằng hoán cải và thay đổi luôn là điều có thể. Sự thay đổi đột ngột trong lòng anh cho chúng ta thấy rằng không một ai nằm ngoài khả năng hoán cải, và ân sủng của Thiên Chúa có thể chiến thắng bất cứ sự chai đá nào của tâm hồn. Vì thế, chúng ta đừng bao giờ coi một người nào đó là “vô vọng”. Nếu con người thực sự muốn thay đổi, Thiên Chúa luôn ban ân sủng cần thiết để họ có thể thực hiện điều ấy. Và như Thánh Augustinô nhắc nhở chúng ta, ngay cả lòng khao khát muốn thay đổi tự nó cũng đã là một ân sủng.
Gần cuối bài Tin Mừng hôm nay, Đức Giêsu cảnh báo các nhà lãnh đạo tôn giáo Do Thái rằng những người thu thuế và những cô gái điếm đang vào Nước Thiên Chúa trước họ. Tại sao? Điều ấy có nghĩa gì? Làm sao chuyện đó lại có thể xảy ra? Xét cho cùng, những người thu thuế và gái điếm vốn bị coi là những tội nhân công khai. Làm sao những người như thế lại có thể vào Nước Trời trước những người có địa vị tôn giáo, vốn được người Do Thái xem như những người chắc chắn sẽ được vào Nước Trời?
Lý do thật đơn giản: Đức Giêsu cảnh báo các thượng tế và kỳ mục Do Thái đừng quá tự tin cho rằng địa vị của họ trong xã hội hay nguồn gốc Do Thái của họ sẽ trở thành một thứ “giấy thông hành” miễn phí để bước vào Nước Trời. Đức Kitô cho thấy rằng sự hoán cải của những người thu thuế và gái điếm lại chân thành hơn, thực sự hơn. Sự hoán cải ấy phát xuất từ việc khiêm tốn nhìn nhận mình là người tội lỗi và từ một khát vọng sâu xa muốn sám hối, sửa đổi đời sống và đền bù những lỗi lầm đã phạm.
Trái lại, Đức Giêsu cho thấy các thượng tế và kỳ mục đã rơi vào tội tự phụ: vì địa vị của mình, họ không nhận ra rằng chính họ cũng cần phải hoán cải. Khác với những nhà lãnh đạo tôn giáo ấy, những người thu thuế và gái điếm đang học cách trở nên giống trẻ thơ hơn, nghĩa là hoàn toàn phó thác và cậy dựa vào ân sủng của Thiên Chúa.
Sau cùng, chúng ta cần nhận ra rằng sự vâng phục của Đức Kitô chính là câu trả lời lớn lao cho sự phản kháng của hai người con.
Đức Kitô là Người Con lý tưởng, Người thưa rằng mình sẽ thi hành ý muốn của Chúa Cha và Người thực sự thi hành điều ấy. Nếu dụ ngôn có thêm một người con thứ ba, người con hoàn hảo, thì người con ấy chính là hình ảnh của Đức Giêsu.
Nơi Đức Kitô không có bóng dáng của sự phản nghịch. Người không bao giờ coi ý muốn của Chúa Cha như một sự ràng buộc làm hạn chế tự do của mình. Trái lại, Người tìm thấy tự do và vinh quang chính trong sự vâng phục.
Đức Kitô luôn là mẫu gương để chúng ta noi theo: để tiếng “thưa vâng – có” của chúng ta thực sự là “có”, và để chúng ta thực hiện điều mình đã nói. Đôi khi chúng ta khởi đầu với những quyết tâm thiêng liêng thật lớn lao, nhưng rồi lại nhận ra mình không thể thực hiện được như mong muốn. Tuy nhiên, điều đó không được làm chúng ta nản lòng. Ân sủng của Thiên Chúa luôn đủ cho chúng ta để tiếp tục tiến bước với một tâm hồn biết sám hối.
Bao lâu chúng ta chưa kiên trì noi gương Đức Giêsu và tránh thái độ của hai người con phản kháng trong dụ ngôn, bấy lâu chúng ta vẫn có thể rơi vào một trong hai tình trạng: hoặc âm thầm chống lại Thiên Chúa trong lòng mình, hoặc tự lừa dối mình rằng chúng ta không còn cần phải tiếp tục hoán cải nữa, giống như các kỳ mục và thượng tế Do Thái.
Vì thế, chúng ta hãy cầu xin Chúa ban cho mình ơn khiêm nhường để một lần nữa trở nên như trẻ nhỏ. Xin cho sự khiêm nhường ấy giúp chúng ta can đảm nhìn nhận sự thật về chính mình dưới ánh mắt của Chúa Cha. Và xin Người ban cho chúng ta sức mạnh để trung thành thực hiện khát vọng mỗi ngày thưa tiếng “xin vâng” trước thánh ý Chúa Cha, bởi chính con đường vâng phục ấy sẽ dẫn chúng ta đến tự do đích thực và vinh quang Nước Trời.