Trình thuật Chúa Giêsu lật đổ bàn ghế dạy chúng ta điều gì? Một lời “không” cũng có thể giáo dục con người hướng tới điều thiện.
Luca Maria De Felice
Hỏi: “Tôi luôn bị đánh động bởi trình thuật Chúa Giêsu lật đổ bàn ghế của những người buôn bán trong Đền Thờ Giêrusalem. Trước đó không lâu, chính Ngài đã kêu gọi sống hiền lành, và rồi sau đó bảo Phêrô hãy tra gươm vào vỏ. Tôi có thể đoan chắc rằng: tức giận, phẫn nộ và mạnh mẽ phản đối trước những gì chúng ta thấy là bất công, ngay cả ngày nay, vẫn có thể là những cách hành xử đúng đắn đối với một Kitô hữu. (Enzo Lucchesi)
Tu sĩ Luca M. De Felice, giảng viên Kinh Thánh, trả lời:
So sánh những thái độ của mình với thái độ của Chúa Giêsu là một cách nhằm tìm cách kiểm soát những lựa chọn và chính con người của Đấng Cứu Độ chúng ta. Qua những dấu chỉ, chẳng hạn như việc xua đuổi những người buôn bán khỏi đền thờ, Ngài muốn giúp chúng ta hiểu rằng “đền thờ của chúng ta”, nghĩa là tâm hồn và linh hồn chúng ta, đang ngập tràn những “thương gia”, những kẻ xét đoán, mua bán và tìm cách nào đó để kiểm soát sự tự do của Thiên Chúa chúng ta.
Liệu có thể cho rằng, ngay cả ngày nay, việc nổi giận, bày tỏ sự phẫn nộ và mạnh mẽ lên tiếng trước những điều chúng ta cho là bất công vẫn là cách hành xử đúng đắn của một Kitô hữu, như độc giả đã viết hay không. Rõ ràng đây là một câu nói mang tính khiêu khích và nhằm biện minh cho quan điểm của chính mình. Tuy nhiên, ngay cả từ câu hỏi vốn nhằm tìm kiếm sự xác nhận cho quan điểm của chính mình, chúng ta vẫn có thể rút ra một điều tích cực.
Dùng điều xấu như một phương tiện để xây dựng điều thiện có nghĩa là biến chính sự dữ thành một lựa chọn tích cực trong hành động của mình. Trong trường hợp của Chúa Giêsu thì khác. Ngài là Thiên Chúa nhập thể, và qua cử chỉ ấy, Ngài muốn cho chúng ta hiểu rằng nguy cơ đánh mất chính mình trong cuộc đời này và đời sau là điều dễ xảy ra hơn chúng ta tưởng, nhất là khi con người buông mình theo lối sống hưởng thụ và tiện nghi. Chính vì thế, như một người Cha, Thiên Chúa tìm cách giáo dục con cái mình biết dừng lại và thay đổi cuộc sống (buôn bán và kiếm tiền trong nhà cầu nguyện là điều không thể chấp nhận được). Ngay cả trong tâm lý học, đặc biệt trong lãnh vực giáo dục, lời “không” cũng là một hành vi yêu thương, giúp xác định những giới hạn mà trong đó một người có thể sống và hành động cách an toàn, đồng thời dạy người ấy biết tôn trọng người khác và tuân thủ các quy tắc.
Ngày nay, các nhà thờ thường trở thành những điểm tham quan như viện bảo tàng, bởi vì chúng là một phần của văn hóa, đến mức, Đấng Tạo Hóa, Đấng Cứu Chuộc và Cứu Độ dường như xuất hiện ngoài quảng trường, trong điện thoại di động, giữa thế giới tiêu thụ, nhưng lại vắng bóng ngay trong nhà của Ngài. Chẳng có mấy ai khi bước vào nhà thờ để cầu nguyện, chẳng hạn, gẫm Đàng Thánh Giá để thờ lạy Chúa, Đấng đã chuẩn bị và ban cho tôi ơn cứu độ, tự do và sự sống. Trái lại, người ta lại muốn đưa vào trong các nhà thờ sự hưởng thụ và tiêu thụ giống như cách xã hội đang sống, với lý do muốn làm cho sứ điệp hòa bình và Tin Mừng cứu độ trở nên “bớt cũ kỹ”. Nhà thờ không phải là nơi để cung cấp các sản phẩm hay để người ta tìm cách thu lợi cho mình, như cách mà những người nghèo vẫn làm khi đến xin tiền: họ không cầu nguyện mà lại mặc nhiên đòi hỏi phải được giúp đỡ chỉ vì họ nghèo (dĩ nhiên không phải tất cả, nhưng không ít trường hợp như vậy). Có người còn lợi dụng hoàn cảnh ấy, thậm chí đến để trộm cắp. Các nhà thờ, tu viện hay nhà xứ vì thế có thể trở thành cảnh chợ búa. Họ dễ dàng lợi dụng bởi vì ít khi bị trình trình báo, và cũng vì người ta cho rằng phải luôn tha thứ. Nhưng thực ra, không cần phải dùng đến điều xấu hay sự trả thù – nhân danh công lý - để loại trừ điều xấu.
Các trình thuật Tin Mừng về việc Chúa Giêsu xua đuổi những người buôn bán khỏi Đền Thờ (Ga 2,13-25; Mt 21,12-17; Mc 11,15-19; Lc 19,45-48) còn đưa chúng ta đến chỗ nhận ra ý muốn mãnh liệt của Thiên Chúa là yêu thương chúng ta. Ngài là Đấng bảo vệ chúng ta, như Thánh vịnh 121 nói:
Chính Chúa là Đấng canh giữ bạn,
chính Chúa là Đấng vẫn chở che,
Người luôn luôn ở gần kề….
Chúa giữ gìn bạn khỏi mọi điều bất hạnh,
giữ gìn cho sinh mệnh an toàn.
Ngài là một Thiên Chúa kiên nhẫn đón nhận mọi lời phê phán và xét đoán của con người, kể cả những người không tìm kiếm và không yêu mến Ngài. Thiên Chúa vẫn nhẫn nại bởi vì Ngài biết yêu thương vượt lên trên những biểu hiện bên ngoài, giống như các bậc cha mẹ vẫn làm ngay cả khi con cái nói rằng nó không yêu họ, hoặc thực hiện những hành đi ngược lại sự sống. Bất chấp mọi hiểu lầm, “Thiên Chúa đã chẳng dung tha chính Con của mình” (Rm 8,32), từ đó bảo đảm mọi điều cần thiết để che chở và cứu độ con cái của Ngài.
Trong Kinh Thánh, lòng nhiệt thành của Thiên Chúa diễn tả tình yêu nồng cháy của Ngài, lòng trung tín đối với giao ước và quyết tâm vững chắc trong việc bảo vệ sự thánh thiện của Ngài cũng như dân Ngài. Đó không phải là thứ ghen tuông ích kỷ của con người, nhưng là một niềm say mê thánh thiêng dành cho công lý và thiện ích của các tín hữu, thường được diễn tả bằng hình ảnh ngọn lửa và thúc đẩy Thiên Chúa hoàn tất những gì đã hứa.
Xin cảm ơn vì độc giả về câu hỏi này, nó cũng là một lời chất vấn đầy tính gợi mở. Tuy nhiên, điều cần nhớ là chính Thiên Chúa là Đấng đầu tiên dấn thân vào cuộc đời chúng ta, tìm mọi cách để giúp chúng ta nhận ra và sống tình yêu vô biên của Ngài. Bởi vì: “ vì Đức Chúa mang danh là Đấng ghen tuông, Ngài là một Vị Thần ghen tuông.” (Xh 34,14)
G. Võ Tá Hoàng