Mới đây, Hội đồng Giám mục Đức đã đề nghị Tòa Thánh cho phép những giáo dân nam và nữ, trong trường hợp ngoại lệ, được giảng bài giảng trong Thánh lễ.
Đề nghị này được đệ trình vào ngày 30 tháng 3, phản ánh khuynh hướng cấp tiến của Tiến trình Công nghị tại Đức. Tuy nhiên, Tòa Thánh, qua Bộ Phụng tự và Kỷ luật các Bí tích đã từ chối đề nghị này, đồng thời tái khẳng định giáo huấn lâu đời của Giáo hội rằng bài giảng trong cử hành Thánh Thể chỉ được dành cho các thừa tác viên có chức thánh, gồm giám mục, linh mục và phó tế.
“Trong khi bày tỏ sự trân trọng đối với những mối quan tâm mục vụ đã thúc đẩy lời thỉnh cầu này, Bộ tái khẳng định rằng kỷ luật hiện hành không thể được miễn chuẩn bằng một đặc ân (indult), bởi vì việc dành riêng bài giảng cho linh mục hoặc phó tế không đơn thuần chỉ là một quy phạm kỷ luật, nhưng phát xuất từ chính bản chất của phụng vụ.”
Bộ cũng nhắc nhở các giám mục rằng Giáo hội vẫn dành nhiều cách thức khác để giáo dân tham gia vào sứ vụ loan báo Tin Mừng ngoài bài giảng trong Thánh lễ và ngoài chính việc cử hành Thánh Thể.
Tại sao giáo dân không được tham gia vào việc giảng lễ. Vì những lý do sau:
1. Bài giảng là một phần không thể tách rời của Phụng vụ Thánh
Bài giảng không đơn thuần là một bài diễn thuyết hay một bài suy niệm, nhưng là một hành vi phụng vụ diễn ra trong cử hành Thánh Thể. Vì thế, bài giảng giữ một vai trò độc đáo trong đời sống thờ phượng của Giáo hội.
2. Bài giảng gắn liền một cách nội tại với việc công bố Tin Mừng
Giáo hội dạy rằng bài giảng phát sinh trực tiếp từ Lời Chúa được công bố trong phụng vụ và là một phần của Phụng vụ Lời Chúa.
3. Giảng lễ là việc thực thi sứ vụ giảng dạy được trao ban qua Bí tích Truyền Chức Thánh
Qua Bí tích truyền chức thánh, giám mục, linh mục và phó tế nhận được phận vụ đặc biệt là giảng dạy nhân danh Giáo hội. Bài giảng là một trong những biểu hiện cụ thể của thừa tác vụ thánh thiêng này.
4. Thừa tác viên có chức thánh đảm nhận một vai trò bí tích đặc thù trong Thánh lễ
Trong cử hành Thánh Thể, linh mục hành động nhân danh Chúa Kitô - in persona Christi - Bài giảng gắn bó mật thiết với thừa tác vụ bí tích này và không thể tách rời khỏi nó.
5. Giáo dân có nhiều cơ hội quan trọng khác để loan báo Tin Mừng và giảng dạy
Giáo hội khuyến khích giáo dân loan báo Tin Mừng qua việc dạy giáo lý, học hỏi Kinh Thánh, tĩnh tâm, chia sẻ chứng từ đức tin, các giờ cầu nguyện và nhiều hình thức phục vụ khác. Sứ mạng của giáo dân là vô cùng quan trọng, cho dù bài giảng trong Thánh lễ vẫn được dành riêng cho các thừa tác viên có chức thánh.
Tóm lại, giáo dân có thể giảng dạy, thuyết trình, hướng dẫn giáo lý, chia sẻ chứng từ đức tin và giảng trong nhiều bối cảnh khác được Giáo luật cho phép. Tuy nhiên, bài giảng trong phụng vụ Thánh lễ chỉ dành riêng cho giám mục, linh mục và phó tế.
G. Võ Tá Hoàng