Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca -Lc 24, 13-35
Cùng ngày thứ nhất trong tuần, có hai môn đệ đi đến một làng tên là Emmaus, cách Giêrusalem độ sáu mươi dặm. Dọc đường, các ông nói với nhau về những việc vừa xảy ra. Ðang khi họ nói truyện và trao đổi ý kiến với nhau, thì chính Chúa Giêsu tiến lại cùng đi với họ, nhưng mắt họ bị che phủ nên không nhận ra Người. Người hỏi: “Các ông có truyện gì vừa đi vừa trao đổi với nhau mà buồn bã vậy?” Một người tên là Clêophas trả lời: “Có lẽ ông là khách hành hương duy nhất ở Giêrusalem mà không hay biết những sự việc vừa xảy ra trong thành mấy ngày nay”. Chúa hỏi: “Việc gì thế?” Các ông thưa: “Sự việc liên can đến ông Giêsu quê thành Nadarét. Người là một vị tiên tri có quyền lực trong hành động và ngôn ngữ, trước mặt Thiên Chúa và toàn thể dân chúng. Thế mà các trưởng tế và thủ lãnh của chúng ta đã bắt nộp Người để xử tử và đóng đinh Người vào thập giá. Phần chúng tôi, chúng tôi vẫn hy vọng Người sẽ cứu Israel. Các việc ấy đã xảy ra nay đã đến ngày thứ ba rồi. Nhưng mấy phụ nữ trong nhóm chúng tôi, quả thật, đã làm chúng tôi lo sợ. Họ đến mồ từ tảng sáng. Và không thấy xác Người, họ trở về nói đã thấy thiên thần hiện ra bảo rằng: Người đang sống. Vài người trong chúng tôi cũng ra thăm mồ và thấy mọi sự đều đúng như lời các phụ nữ đã nói; còn Người thì họ không gặp”.
Bấy giờ Người bảo họ: “Ôi kẻ khờ dại chậm tin các điều tiên tri đã nói! Chớ thì Ðấng Kitô chẳng phải chịu đau khổ như vậy rồi mới được vinh quang sao?” Ðoạn Người bắt đầu từ Môsê đến tất cả các tiên tri, giải thích cho hai ông tất cả các lời Kinh Thánh chỉ về Người. Khi gần đến làng hai ông định tới, Người giả vờ muốn đi xa hơn nữa. Nhưng hai môn đệ nài ép Người rằng: “Mời ông ở lại với chúng tôi, vì trời đã về chiều, và ngày sắp tàn”. Người liền vào với các ông.
Ðang khi cùng các ông ngồi bàn, Người cầm bánh, đọc lời chúc tụng, bẻ ra và trao cho hai ông. Mắt họ sáng ra và nhận ra Người. Ðoạn Người biến mất. Họ bảo nhau: “Phải chăng lòng chúng ta đã chẳng sốt sắng lên trong ta, khi Người đi đường đàm đạo và giải thích Kinh Thánh cho chúng ta đó ư?” Ngay lúc ấy họ chỗi dậy trở về Giêrusalem, và gặp mười một tông đồ và các bạn khác đang tụ họp. Họ bảo hai ông: “Thật Chúa đã sống lại, và đã hiện ra với Simon”. Hai ông cũng thuật lại các việc đã xảy ra dọc đường và hai ông đã nhận ra Người lúc bẻ bánh như thế nào.
Suy niệm
Đây thực sự là một bài Tin Mừng tuyệt vời, được Thánh Luca viết cho mỗi chúng ta. Và đây cũng là điều làm cho bài Tin Mừng này trở nên khác biệt so với ba sách Tin Mừng còn lại. Thánh Luca thuật lại một câu chuyện chính xác về những gì đã xảy ra giữa hai môn đệ với Chúa Giêsu.
Trên con đường từ Giêrusalem dẫn đến Emmaus đã xảy ra một cuộc gặp gỡ, bề ngoài có vẻ đơn sơ, nhưng trong thực tại lại vô cùng phi thường; một cuộc gặp gỡ mà thánh Luca đã mô tả trong một trang Tin Mừng thật đáng khâm phục. Đáng khâm phục vì nghệ thuật xây dựng văn chương đầy khôn ngoan, vì cung giọng nhân bản ấm áp thấm đẫm toàn bộ bản văn, và vì sức sống của đức tin soi sáng tất cả. Đó là một đức tin lúc khởi đầu gặp nhiều khó khăn để tỏa sáng, nhưng dần dần chinh phục tâm hồn con người.
Đây là một trang Tin Mừng chan chứa ánh sáng, đáng được suy niệm cách bình thản và lâu dài. Tuy nhiên trong khuôn khổ ngắn ngủi của một bài giảng, chúng ta chỉ có thể dừng lại ở vài nhận định vắn tắt, qua các đoạn trích của Tin mừng.
Trên đường đi (Lc 24,13)
Các nhân vật trong trình thuật này đều là những lữ khách. Hai người, mà thánh sử gọi là “môn đệ”, tuy về mặt thể lý vẫn đang tiến bước trên hành trình của mình tiến về một điểm hẹn, nhưng nỗi buồn chán trong tâm hồn khiến họ không thể đạt được bất cứ tiến triển nội tâm nào. Họ trò chuyện và tranh luận, nhưng tự sức mình không đi đến một kết luận nào đem lại bình an. Bên ngoài, họ có một đích đến rõ ràng là ngôi làng mà họ đang hướng tới (Lc 24,28), nhưng bên trong, họ hoàn toàn lạc hướng và hoang mang.
Ta có thể nhìn thấy nơi họ hình ảnh sống động của con người, kẻ lữ hành trên trần gian, bị cuốn trôi từ giai đoạn này sang giai đoạn khác của cuộc đời, không thể dừng lại, cũng không nhất thiết trở nên khôn ngoan hơn, và không biết những bước đi nặng nề của mình rồi sẽ dẫn đến đâu.
Việc tìm kiếm, đặt ra vô số câu hỏi mà không có lời giải đáp, chuyển từ nghi ngờ này sang giả thuyết khác, bị cuốn hút bởi hết học thuyết này đến học thuyết khác vốn liên tục xuất hiện rồi biến mất theo trào lưu văn hóa, đó dường như là số phận gần như không thể tránh khỏi của con cháu Ađam, là gánh nặng gần như gắn liền với chính sự hiện hữu của họ. “Đó là một công việc nhọc nhằn mà Thiên Chúa đã đặt trên con người, để họ phải vất vả trong đó” (Gv 1,13).
Con người bất an ấy, luôn không hài lòng về chính mình và về những biến cố mình trải qua, luôn bị xáo trộn bởi muôn vàn vấn đề không thể giải quyết, cần một điều gì đó, một nhu cầu cấp bách và tuyệt đối (dù nhiều khi không ý thức hoặc thậm chí phủ nhận), cần một Đấng ban cho họ những xác tín để nương tựa vận mệnh mình, những câu trả lời mà không một phê phán nào có thể lay chuyển, những chân lý làm bến đỗ cho mọi thao thức của họ.
Và thật vậy, Đấng ấy có thật, đó chính là Chúa Phục Sinh. Đây chính là sứ điệp cốt lõi của đại lễ Phục Sinh.
Đoạn Tin Mừng cũng cho chúng ta một sự thật đầy an ủi và cảm động: Đấng chiến thắng sự chết là một vị Chúa đầy cảm thông, Đấng có thể trở nên người lữ hành với chúng ta và đồng hành với chúng ta trên những con đường bụi bặm của cuộc đời: “Chính Đức Giêsu tiến lại gần và cùng đi với họ” (Lc 24,15). Ngài là một vị Chúa, để không làm chúng ta choáng ngợp, đã che giấu vinh quang Phục Sinh của mình và xuất hiện dưới dáng vẻ khiêm tốn. Ngài là Đấng, để chạm đến con tim chúng ta, đã chọn con đường kiên nhẫn và lâu dài, đối thoại với chúng ta và từ từ soi sáng chúng ta bằng ánh sáng của Ngài.
“Chúng tôi đã hy vọng…” (Lc 24,21)
“Họ đã hy vọng”, như thế nghĩa là giờ đây họ không còn hy vọng nữa. Họ thất vọng và không còn chờ đợi gì nơi cuộc phiêu lưu với Đức Giêsu Nadarét, Đấng đã từng một thời cuốn hút họ.
Họ dường như xác tín, giống như nhiều người đương thời của chúng ta, rằng thời đại “hậu Kitô giáo” đã bắt đầu. Họ không nhận ra rằng Con Thiên Chúa chịu đóng đinh và đã phục sinh chính là Đấng lấp đầy toàn bộ lịch sử nhân loại, là Lời sau hết và dứt khoát của Chúa Cha, là biến cố cuối cùng trong đó mọi thăng trầm của thụ tạo được hoàn tất và đạt tới ý nghĩa trọn vẹn: “Đức Giêsu Kitô vẫn là một, hôm qua cũng như hôm nay và như vậy mãi đến muôn đời” (Dt 13,8).
Cũng như một số người có học thức ngày nay, hai người lữ hành tưởng rằng mình đã “hậu Kitô giáo”, nhưng thực ra họ mới chỉ ở giai đoạn “tiền Kitô giáo”. Việc đồng hóa với biến cố Phục Sinh, nơi toàn bộ chân lý Tin Mừng được quy tụ, vẫn còn ở phía trước họ. Và họ còn phải nhận ra biến cố ấy để được biến đổi.
“Mắt họ bị ngăn cản không nhận ra Người” (Lc 24,16)
Đức Giêsu đã ở bên họ, thế nhưng họ lại không nhận ra. Tại sao?
Họ bị chấn động và vấp phạm bởi cảnh tượng kinh hoàng của đồi Golgotha, mà có lẽ họ đã chứng kiến từ xa. Lý do khách quan khiến chúng ta cũng khó đón nhận chương trình cứu độ là ở chỗ chương trình ấy tuy hoàn toàn hướng tới hạnh phúc và sự thăng hoa của con người, nhưng lại đòi buộc phải đi qua con đường thập giá, và điều này trở nên không thể chấp nhận nếu con người không hoàn toàn phó thác cho thánh ý Chúa Cha trên trời.
Điều làm cho các môn đệ Emmaus cảm thấy khó khăn và chướng tai gai mắt cũng chính là điều làm chúng ta khó chấp nhận, đó là phải đón nhận, với tất cả hệ quả cho đời sống mình, chân lý rằng: “Đức Kitô phải chịu đau khổ như thế rồi mới vào trong vinh quang của Người” (Lc 24,26).
“Mắt họ mở ra và họ nhận ra người” (Lc 24,31)
Khi nào mắt họ được mở ra và họ nhận ra Chúa Phục Sinh, Đấng là sự sống của chúng ta (x. Cl 3,4), là Đấng phán xét kẻ sống và kẻ chết (x. Cv 10,43), là tiêu chuẩn và thước đo của mọi hành vi và mọi thụ tạo? Đó là khi họ không còn chỉ trò chuyện và tranh luận (x. Lc 24,15), nhưng khi họ khiêm tốn ngồi lại trong trường học của Kinh Thánh, với xác tín rằng toàn bộ Kinh Thánh đều nói về Đức Kitô và về mầu nhiệm Phục Sinh của Người.
Việc đến gần Lời Thiên Chúa là điều thiết yếu, nhưng vẫn chưa đủ, chính giây phút “bẻ bánh” mới là lúc nhận ra Người (Lc 24,35). Việc đọc, học hỏi và suy niệm Kinh Thánh là phương thế ưu việt giúp chúng ta trở nên những người lắng nghe thông minh đối với Chúa Phục Sinh. Nhưng để thật sự và cách hiện sinh gặp gỡ Đấng Cứu Độ, điều mang tính quyết định chính là kinh nghiệm Giáo hội và sự tham dự khiêm tốn vào tình yêu cũng như sự hiến dâng cụ thể của Hiền Thê đối với Đức Kitô.
Vì mầu nhiệm Giáo hội được quy tụ nơi mầu nhiệm Thánh Thể, và mầu nhiệm Thánh Thể lại là sự tóm lược toàn bộ mầu nhiệm Giáo hội, nên ta hiểu được vì sao trang Tin Mừng tuyệt đẹp này dạy chúng ta rằng: Chúa Giêsu, nhân vật trung tâm của biến cố Phục Sinh, phải được biết đến và nhận ra trước hết và trên hết “trong việc bẻ bánh”.
Sợi chỉ đỏ xuyên suốt Tin mừng hôm nay là gì?
Tin mừng hôm nay mời gọi chúng ta đừng chỉ là những "kẻ lữ hành mệt mỏi", nhưng hãy trở thành những người biết lắng nghe và sẵn sàng để Chúa biến đổi trái tim mình. Khi chúng ta mở lòng ra với Lời Chúa và kết hiệp với Ngài qua Bí tích Thánh Thể, mọi nẻo đường Emmaus của sự thất vọng, buồn chán sẽ trở thành con đường dẫn về sự sống đời đời, nơi Đấng Phục sinh đang chờ đợi chúng ta.
G. Võ Tá Hoàng