Cứ vào ngày 24 tháng 6 hằng năm, Giáo hội long trọng mừng kính Sinh nhật Thánh Gioan Tẩy Giả, người đã dọn đường cho Đức Kitô và cũng là vị thánh có ngày sinh chiếm một vị trí độc nhất vô nhị trong niên lịch Kitô giáo.
“Người phải lớn lên, còn thầy phải nhỏ lại”. Câu nói này của Thánh Gioan Tẩy Giả đã đúc kết trọn vẹn một cuộc đời hiến dâng để làm chứng và chỉ lối cho nhân loại đến với Đức Kitô.
Trong số các đại lễ của năm phụng vụ, có một ngày lễ nổi bật lên trên hầu hết các ngày lễ khác, đó là lễ Sinh nhật Thánh Gioan Tẩy Giả. Đây là một ngày lễ đặc biệt vì nó không tưởng niệm ngày tử đạo của một vị thánh như thông thường, mà là mừng ngày sinh của ngài. Cùng với Đức Trinh Nữ Maria, Thánh Gioan là một trong số ít ngoại lệ hiếm hoi trong truyền thống ngàn năm này của Giáo hội.
Tầm quan trọng của thánh lễ này không chỉ nằm ở việc một con người phi thường được sinh ra, mà là ở sứ mạng mà Thiên Chúa đã phó thác cho ngài. Thánh Gioan Tẩy Giả là vị ngôn sứ cuối cùng của thời Cựu Ước và là người đầu tiên công khai chỉ cho mọi người biết Chúa Giêsu chính là Đấng Thiên Sai được mong đợi. Chính vì thế, truyền thống Kitô giáo gọi ngài là Đấng Tiền Hô, người đi trước dọn đường cho Đức Kitô đến.
Niềm vui đi trước sự xuất hiện của Đấng Thiên Sai
Câu chuyện về Thánh Gioan đã bắt đầu từ trước khi ngài chào đời. Tin Mừng Luca kể lại việc sứ thần Gabriel hiện ra báo tin cho tư tế Dacaria rằng người vợ của ông là bà Êlisabét sẽ sinh một con trai, dù bà đã cao niên. Tin vui ấy tưởng chừng như là điều không thể, nhưng lại là một phần trong kế hoạch của Thiên Chúa để chuẩn bị cho sự xuất hiện của Đấng Cứu Độ.
Vài tháng sau đó đã diễn ra một trong những biến cố đẹp nhất của Tin Mừng: Đức Maria đi thăm viếng người chị họ Êlisabét. Khi vừa nghe lời chào của Đức Maria, hài nhi trong lòng bà Êlisabét đã nhảy lên vì vui sướng. Truyền thống Kitô giáo luôn nhìn nhận khoảnh khắc đó là cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa Gioan và Giêsu, khi cả hai vẫn còn đang trong bụng mẹ. Giáo hội cử hành lễ Sinh nhật Thánh Gioan chính xác sáu tháng trước lễ Giáng Sinh, dựa theo trình thuật Tin Mừng rằng bà Êlisabét đã mang thai được sáu tháng khi được Đức Maria đến thăm.
Vị thánh duy nhất có ngày sinh được mừng lễ
Thông thường, Giáo hội kính nhớ các thánh vào ngày các ngài qua đời, khoảnh khắc đó đánh dấu sự sinh ra của các ngài trong đời sống vĩnh cửu. Tuy nhiên, Thánh Gioan Tẩy Giả lại có một vị trí đặc biệt. Giáo hội mừng kính cả ngày sinh (24 tháng 6) lẫn ngày ngài chịu tử đạo (29 tháng 8). Sự tôn kính đặc biệt này phản ánh tầm quan trọng phi thường của ngài trong lịch sử cứu độ.
Chính Đức Kitô đã dùng những lời lẽ cao quý nhất để nói về Gioan, Ngài khẳng định rằng: “Trong số phàm nhân lọt lòng mẹ, chưa từng có ai cao trọng hơn Gioan Tẩy Giả”. Sứ mạng của ngài là chuẩn bị tâm hồn cho dân chúng đón nhận Đấng Thiên Sai và loan báo rằng Nước Trời đã đến gần.
Vị ngôn sứ thách thức thời đại
Gioan lớn lên ở một nơi tách biệt khỏi các trung tâm quyền lực chính trị và tôn giáo. Ngài sống trong hoang địa, trải qua một cuộc đời khắc khổ, ăn chay cầu nguyện và rao giảng. Từ nơi ấy, ngài bắt đầu kêu gọi mọi người hoán cải và dọn lòng chuẩn bị đón chờ Thiên Chúa đến.
Hình ảnh của ngài đã thu hút hàng ngàn người. Sông Giođan ngày ấy tấp nập người ứng trực để nghe lời ngài giảng và chịu phép rửa tỏ lòng sám hối, như một dấu chỉ của sự ăn ăn và đổi mới tâm hồn. Nhưng Gioan biết rất rõ rằng mình không phải là trung tâm của sứ điệp. Tất cả những lời rao giảng của ngài đều hướng về một Đấng cao trọng hơn sắp đến.
“Đây là Chiên Thiên Chúa”
Khoảnh khắc đỉnh cao trong cuộc đời Thánh Gioan Tẩy Giả là khi ngài thấy Chúa Giêsu tiến về phía sông Giođan. Khi đó, ngài đã thốt lên những lời mãi ghi khắc vào truyền thống Kitô giáo: “Đây là Chiên Thiên Chúa, Đấng xóa tội trần gian”.
Với lời tuyên xưng đó, Gioan đã hoàn thành trọn vẹn sứ mạng mà ngài được sinh ra để thực hiện: chỉ lối cho nhân loại nhận biết Đức Kitô. Từ thời điểm đó, ngài bắt đầu rút lui một cách khiêm nhường để nhường trọn hào quang cho Chúa Giêsu. Sự vĩ đại của ngài chính là ở điểm này: biết lùi lại để người khác có thể chiêm ngưỡng Đấng Cứu Độ. Thánh Gioan không muốn thu hút môn đệ cho riêng mình, ngài dành cả cuộc đời để dẫn đưa họ đến với Đức Kitô.
Lửa và ánh sáng trong đêm lễ Thánh Gioan
Ngày lễ Thánh Gioan đã vượt ra khỏi khuôn viên của các thánh đường để trở thành một trong những ngày hội phổ biến nhất tại nhiều quốc gia. Ở Tây Ban Nha, đặc biệt là các vùng ven biển, đêm ngày 23 rạng sáng 24 tháng 6 rực rỡ trong ánh lửa trại, những buổi sum họp gia đình và các lễ hội dân gian mang tính truyền thống đan xen giữa văn hóa cổ xưa với ký ức kitô giáo về ngày sinh của Thánh Gioan Tẩy Giả.
Những đống lửa biểu trưng cho ánh sáng mà Gioan mang đến cho thế gian khi loan báo về sự xuất hiện của Chúa Kitô. Lửa vì thế trở thành hình ảnh của sự thanh luyện, đổi mới và hy vọng. Qua thời gian, dù cho nhiều phong tục địa phương đã khoác lên mình những màu sắc lễ hội dân gian riêng, nhưng nguồn gốc Kitô giáo của ngày lễ vẫn luôn nhắc nhớ về hình bóng vị ngôn sứ đã dọn đường cho Chúa.
Lời mời gọi chuẩn bị tâm hồn
Hai ngàn năm trôi qua, sứ điệp của Thánh Gioan Tẩy Giả vẫn mang một tính thời sự đáng kinh ngạc. Lời kêu gọi hoán cải, sống trong sự thật, nhất quán và chuẩn bị nội tâm vẫn vang vọng trong một xã hội thường xuyên bị cuốn đi bởi những ồn ào và nhịp sống vội vã. Thánh Gioan mời gọi chúng ta nhìn xa hơn bản thân mình để nhận ra rằng sự vĩ đại đích thực nằm ở việc phục vụ, hướng về điều thiện và giúp người khác gặp gỡ Thiên Chúa.
Đó là lý do tại sao Giáo hội tiếp tục mừng kính ngày sinh của ngài với một sự long trọng đặc biệt. Ngày lễ không chỉ nhắc nhớ sự khởi đầu của một cuộc đời phi thường, mà còn là điểm xuất phát của một sứ mạng làm thay đổi lịch sử: dọn đường cho Chúa Giêsu Kitô đến.
Ngày lễ báo hiệu một ngày lễ khác
Ngoài ra, còn có một biểu tượng rất đẹp trong ngày tháng mà Giáo hội chọn để cử hành lễ này. Thánh Gioan sinh ra vào thời điểm, sau hạ chí, ngày dần ngắn lại; trong khi Đức Giêsu sinh ra khi ánh sáng bắt đầu tăng lên sau đông chí. Từ thời xa xưa, các Kitô hữu đã nhìn thấy trong hiện tượng tự nhiên này một hình ảnh hoàn hảo cho lời của Đấng Tiền Hô: “Người phải lớn lên, còn tôi phải nhỏ lại”.
Vì vậy, mỗi ngày 24 tháng 6 không chỉ đơn thuần là mừng sinh nhật một vị thánh. Đó là dịp để mừng sự xuất hiện của một con người đã hiến dâng cả sự sống để dọn lòng thế giới đón nhận Đức Kitô. Thánh Gioan Tẩy Giả vẫn tiếp tục nhắc nhở các Kitô hữu hôm nay rằng: sứ mạng đích thực của mỗi cuộc đời là dẫn đưa tha nhân đến với Chúa Giêsu.
G. Võ Tá Hoàng
Nguồn: https://www.ewtn.es/