Sáng thứ Tư ngày 2 tháng 9, với sự phê chuẩn của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, Ủy ban Thần học Quốc tế (CTI) đã công bố văn kiện mang tựa đề: “Chăm sóc Ngôi nhà chung của chúng ta – Một sự đáp trả có trách nhiệm và huynh đệ đối với Thiên Chúa Ba Ngôi”. Là kết quả của quá trình suy tư diễn ra từ năm 2022 đến năm 2025, văn kiện đề xuất một câu trả lời của Kitô giáo trước cuộc khủng hoảng sinh thái và xã hội, vốn được mô tả là “thiển cận và mang tính tự sát”.
Được chia thành ba chương, văn kiện nhắc lại rằng công trình Sáng tạo mang dấu ấn của Thiên Chúa Ba Ngôi và “mọi sự đều có mối liên hệ với nhau”. Trong cuộc đối thoại với khoa học, đức tin mang lại một câu trả lời về ý nghĩa của sự hiện hữu: mọi sự đều được Thiên Chúa kêu gọi bước vào sự sống.
Khi tái khẳng định rằng con người được tạo dựng theo hình ảnh và họa ảnh của Thiên Chúa, Ủy ban nhấn mạnh rằng những khác biệt về sắc tộc, giới tính, văn hóa hay địa vị xã hội không thể là lý do để biện minh cho sự phân biệt đối xử. Trước tình trạng suy giảm đa dạng sinh học, ô nhiễm, chất lượng nguồn nước ngày càng xuống cấp, chiến tranh và những hậu quả của chúng đối với người nghèo, văn kiện kêu gọi một “cuộc hoán cải sinh thái”, không chỉ bao gồm các giải pháp kỹ thuật mà còn đòi hỏi sự thay đổi trong các giá trị và lối sống.
Ủy ban đề nghị nói đến “tội chống lại công trình Sáng tạo và chống lại Đấng Tạo Hóa”, bởi vì việc hủy hoại môi trường cũng có nghĩa là khước từ ý định của Thiên Chúa. Câu trả lời của Kitô giáo tránh cả chủ nghĩa nhân loại trung tâm mang tính khai thác, vốn coi con người là chủ nhân tuyệt đối của thiên nhiên, lẫn chủ nghĩa sinh thái trung tâm, vốn tuyệt đối hóa thiên nhiên. Con người được mời gọi trở thành “người quản lý và người phục vụ công trình Sáng tạo”, ơn gọi này tìm thấy nơi Bí tích Thánh Thể một “trường học sinh thái”.
Văn kiện mời gọi thực hành sự tiết độ trong tiêu dùng, bởi “mỗi hành vi mua sắm đều là một hành vi mang tính luân lý”, sống bền vững, tôn trọng sự sống, khước từ chiến tranh và lắng nghe tiếng kêu của Trái Đất, vốn không thể tách rời tiếng kêu của người nghèo. Văn kiện cũng nhấn mạnh đến đích đến phổ quát của của cải, trách nhiệm đối với các thế hệ tương lai và sự cộng tác giữa các tôn giáo trong việc chăm sóc Ngôi nhà chung.
Trong phần kết luận, Ủy ban Thần học tái khẳng định rằng vấn đề sinh thái cũng là một vấn đề thần học: cách thức chúng ta chăm sóc công trình Sáng tạo sẽ định hình mối tương quan của chúng ta với Thiên Chúa. Lấy cảm hứng từ Thánh Phanxicô Assisi, văn kiện kêu gọi một “bước chuyển hướng sinh thái”, đồng thời nhắc nhớ rằng, mặc dù cuộc khủng hoảng đang hết sức nghiêm trọng, niềm hy vọng vẫn luôn tồn tại nơi Đấng làm cho “muôn vật đổi mới”.
G. Võ Tá Hoàng
Vatican news