Từ ngày 2 đến 10 tháng 9, Vatican tổ chức khóa đào tạo thường niên dành cho các giám mục mới được bổ nhiệm, quy tụ 147 vị đến từ năm châu lục. Chương trình nhằm củng cố sự hiệp thông trong Giáo hội và cung cấp những định hướng thực tiễn cho việc thi hành sứ vụ giám mục.
Khóa thường huấn này đã trở thành một sinh hoạt quen thuộc trong lịch hoạt động của Giáo hội kể từ năm 2000, khi được Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II khởi xướng. Truyền thông Vatican mô tả đây như một “chương trình cao học” cô đọng dành cho các tân giám mục, tạo cơ hội để các mục tử đến từ nhiều bối cảnh văn hóa, xã hội và Giáo hội khác nhau chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời được hướng dẫn về việc điều hành các Giáo hội địa phương.
Các tham dự viên năm nay đến từ nhiều quốc gia thuộc châu Phi, châu Á, châu Đại Dương và châu Mỹ Latinh, trong đó có 2 giám mục Việt Nam.
Trong số 147 tham dự viên, 98 vị theo chương trình do Bộ Giám mục tổ chức với chủ đề: “Trong Đức Kitô, những người gìn giữ Magnifica Humanitas trong thời đại biến đổi.” 49 vị còn lại tham dự khóa học của Bộ Loan báo Tin Mừng với chủ đề: “Những người phục vụ sự hiệp thông trong Giáo hội.”
Cả hai chương trình kết hợp các bài thuyết trình, cử hành phụng vụ, gặp gỡ huynh đệ và các phiên làm việc với sự tham gia của nhiều hồng y, tổng giám mục và các quan chức cấp cao của Giáo triều Rôma.
Những thách đố của sứ vụ giám mục
Nội dung khóa học đề cập đến nhiều vấn đề quan trọng trong đời sống Giáo hội hiện nay như phụng vụ, loan báo Tin Mừng, bảo vệ trẻ vị thành niên, quản trị tài chính, tính minh bạch, đào tạo linh mục, tính hiệp hành, đối thoại liên tôn và việc xử lý những khủng hoảng liên quan đến hàng giáo sĩ.
Trong chương trình của Bộ Giám mục, Đức Hồng y Claudio Gugerotti, Tổng trưởng Bộ các Giáo hội Đông phương, trình bày về sứ vụ giám mục; Đức Tổng Giám mục Vittorio Viola, Tổng Thư ký Bộ Phụng tự và Kỷ luật các Bí tích, đề cập đến những vấn đề phụng vụ.
Ngày 4 tháng 9, Đức Tổng Giám mục Luis Javier Argüello García, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Tây Ban Nha, suy tư về sứ mạng của giám mục trong gia đình và xã hội. Cùng ngày, Đức Tổng Giám mục Thibault Verny, Chủ tịch Ủy ban Tòa Thánh về Bảo vệ Trẻ vị thành niên, trình bày về việc phòng ngừa và xử lý các trường hợp lạm dụng.
Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, nói về vai trò của Tòa Thánh trong thế giới toàn cầu hóa và những nỗ lực thúc đẩy hòa bình. Đức Hồng y José Tolentino de Mendonça, Tổng trưởng Bộ Văn hóa và Giáo dục, phân tích những biến đổi văn hóa đang định hình thế giới đương đại.
Một nội dung khác liên quan đến các quy định và nền tảng thần học của việc giữ bí mật trong Giáo hội, đặc biệt là ấn tín bí tích Hòa Giải.
Truyền giáo, hội nhập văn hóa và đối thoại
Đối với các giám mục thuộc những vùng truyền giáo, chương trình do Bộ Loan báo Tin Mừng tổ chức tập trung vào những thách đố đặc thù như chủ nghĩa bộ tộc, phân biệt đẳng cấp, phân biệt chủng tộc, đời sống thánh hiến, kỷ luật giáo sĩ, quản trị tài sản Giáo hội và các vấn đề mục vụ tại các Giáo hội truyền giáo.
Đức Hồng y Luis Antonio Tagle đảm nhận vai trò chủ trì chương trình. Các phiên làm việc cũng dành sự chú ý đặc biệt đến đức tin và hội nhập văn hóa, đối thoại liên tôn, phụng vụ tại những vùng loan báo Tin Mừng lần đầu, cũng như sự xuất hiện của các giáo phái và phong trào tôn giáo mới.
Quản trị Giáo hội và giáo luật
Một phần quan trọng của khóa thường huấn dành cho những vấn đề pháp lý trong việc quản trị giáo phận.
Các tham dự viên được hướng dẫn về các cơ cấu hiệp thông và cộng tác trong giáo phận, hoạt động của các tòa án Giáo hội, cũng như cách xử lý những trường hợp liên quan đến delicta graviora, tức những tội phạm nghiêm trọng nhất thuộc thẩm quyền xét xử của Giáo hội.
Chương trình cũng đề cập đến việc đồng hành mục vụ và đào tạo giáo dân, nhấn mạnh trách nhiệm của giám mục trong việc xây dựng một Giáo hội hiệp thông và tham gia.
Hành hương Assisi và gặp gỡ Đức Giáo hoàng
Các tham dự viên có cơ hội hành hương Assisi nhân dịp kỷ niệm 800 năm ngày qua đời của Thánh Phanxicô.
Từ ngày 7 tháng 9, các giám mục của cả hai chương trình sẽ cùng tham dự những phiên họp chung tại Đại học Giáo hoàng Urbaniana. Đây là năm thứ ba liên tiếp hình thức này được tổ chức nhằm thúc đẩy tình huynh đệ và trao đổi kinh nghiệm giữa các giám mục đến từ những hoàn cảnh mục vụ rất khác nhau.
Một trong những chủ đề được thảo luận là Thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Các tham dự viên cũng được nghe những suy tư về Giáo hội học hiệp hành, mối tương quan giữa các Giáo hội địa phương với Tòa Thánh, việc đào tạo linh mục và trách nhiệm bảo vệ trẻ vị thành niên cùng những người dễ bị tổn thương.
Ngày 8 tháng 9, lễ Sinh nhật Đức Trinh Nữ Maria, các tân giám mục sẽ tham dự Thánh lễ tại Vương cung Thánh đường Đức Bà Cả.
Khóa thường huấn sẽ kết thúc ngày 10 tháng 9 với Thánh lễ tại Vương cung Thánh đường Thánh Phêrô, sau đó các giám mục sẽ được Đức Giáo hoàng Lêô XIV tiếp kiến.
Cuộc gặp gỡ với Đức Thánh Cha sẽ khép lại những ngày đào tạo, cầu nguyện và sống tình huynh đệ, trước khi các tân giám mục trở về các Giáo hội địa phương để tiếp tục thi hành sứ vụ đã được trao phó.
Hoàng Bình Vương