Huấn dụ cuối năm dương lịch 2025 của Đức Thánh cha Lêô XIV, tại quãng trường thánh Phêrô
Anh chị em thân mến,
Chúng ta quy tụ nơi đây trong phút suy tư này vào ngày cuối cùng của năm dương lịch, khi Năm Thánh sắp khép lại, vào đúng tâm điểm của Mùa Giáng Sinh.
Năm vừa qua chắc chắn đã được ghi dấu bởi nhiều sự kiện quan trọng: một số sự kiện tràn đầy niềm vui, như cuộc hành hương của rất đông tín hữu nhân dịp Năm Thánh; nhưng cũng có những biến cố đau buồn, như sự ra đi của Đức cố Giáo hoàng Phanxicô, và những thảm cảnh chiến tranh vẫn đang tiếp tục hoành hành thế giới. Khi năm cũ khép lại, Giáo hội mời gọi chúng ta đặt tất cả mọi sự trước Chúa, phó thác bản thân cho sự Quan Phòng của Ngài, và khẩn xin Ngài trong những ngày sắp tới, đổi mới trong chúng ta và mọi sự chung quanh chúng ta bằng những kỳ công của ân sủng và lòng thương xót của Ngài.
Chính trong sự năng động ấy mà truyền thống long trọng hát kinh Te Deum, bài ca mà tối nay chúng ta sẽ hát tạ ơn Chúa vì những ơn lành đã lãnh nhận, tìm ra ý nghĩa của mình. Chúng ta sẽ cất tiếng: “Lạy Thiên Chúa, chúng con ca tụng Chúa”, “Lạy Chúa, chính Chúa là niềm hy vọng của chúng con”, “Xin thương xót chúng con”. Liên quan đến điều này, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nhận xét rằng, trong khi “lòng biết ơn trần thế, niềm hy vọng trần thế thì dễ thấy… nhưng chúng qui hướng về cái tôi, về những lợi ích của bản thân… thì trái lại, trong Phụng vụ này… con người hít thở một bầu khí hoàn toàn khác: bầu khí ca ngợi, kinh ngạc và tri ân” (Bài giảng Kinh Chiều I Lễ Trọng Đức Maria, Mẹ Thiên Chúa, ngày 31 tháng 12 năm 2023).
Với những tâm tình ấy, hôm nay chúng ta được mời gọi suy tư về những gì Chúa đã thực hiện cho chúng ta trong suốt năm qua, đồng thời thành thật xét mình để lượng giá lại sự đáp trả của chúng ta trước các ân huệ của Ngài, và xin Chúa tha thứ cho tất cả những lần chúng ta đã không biết trân trọng những gợi hứng của Ngài cũng như không biết sử dụng cách hợp lý nhất những nén bạc mà Ngài đã trao phó cho chúng ta (x. Mt 25,14–30).
Điều này dẫn chúng ta đến việc suy tư về một dấu chỉ tuyệt vời khác đã đồng hành với chúng ta trong những tháng vừa qua: đó là dấu chỉ của “hành trình” và “đích điểm”. Trong năm nay, rất đông khách hành hương từ khắp nơi trên thế giới đã đến cầu nguyện bên Mộ Thánh Phêrô và để tuyên xưng lòng trung thành của mình với Đức Kitô. Điều đó nhắc nhở chúng ta rằng toàn bộ cuộc đời chúng ta là một cuộc lữ hành, mà điểm đến sau cùng vượt lên trên cả không gian và thời gian, được hoàn tất trong cuộc gặp gỡ với Thiên Chúa và trong sự hiệp thông trọn vẹn và vĩnh cửu với Ngài (x. Sách GLHTCG, số 1024). Chúng ta cũng sẽ cầu xin ơn này trong lời kinh Te Deum, khi chúng ta thưa: “Xin dẫn chúng con hợp đoàn cùng muôn thần thánh vào vinh quang muôn đời”. Không phải ngẫu nhiên mà Thánh Phaolô VI đã định nghĩa Năm Thánh như một hành vi đức tin vĩ đại trong việc “đón trước những vận mệnh tương lai… mà phần nào chúng ta đã nếm trải và đang chuẩn bị” (Tiếp Kiến Chung, ngày 17 tháng 12 năm 1975).
Trong ánh sáng cánh chung của cuộc gặp gỡ giữa hữu hạn và vô hạn, chúng ta còn nhận ra một dấu chỉ thứ ba: việc bước qua Cửa Thánh, điều mà rất nhiều người trong chúng ta đã thực hiện, với lời cầu nguyện và khẩn xin ơn tha thứ cho bản thân cũng như cho những người thân yêu. Cử chỉ ấy diễn tả tiếng “xin vâng” của chúng ta trước Thiên Chúa, Đấng với ơn tha thứ của Ngài mời gọi chúng ta bước qua ngưỡng cửa của một đời sống mới, được linh hoạt bởi ân sủng, được uốn nắn theo Tin Mừng, được thắp lửa bởi “tình yêu dành cho tha nhân, mà trong định nghĩa đó, nó bao gồm mọi con người … những người cần được cảm thông, trợ giúp, an ủi, hy sinh, dù họ có xa lạ với chúng ta, dù họ có gây phiền toái hay thậm chí thù nghịch, nhưng vẫn được phú ban phẩm giá vô song của một người anh em” (Thánh Phaolô VI, Bài giảng bế mạc Năm Thánh, ngày 25 tháng 12 năm 1975; x. Sách GLHTCG, số 1826–1827). Đó là tiếng “xin vâng” của chúng ta trước một cuộc sống được sống cách tận tâm trong hiện tại và hướng về cõi đời đời.
Anh chị em thân mến, chúng ta suy tư những dấu chỉ ấy dưới ánh sáng của lễ Giáng Sinh. Về vấn đề này, Thánh Lêô Cả đã coi ngày Giáng sinh của Chúa Giêsu như lời công bố niềm vui dành cho mọi người: “Người thánh hãy vui mừng, vì phần thưởng đang đến gần; người tội lỗi hãy vui mừng, vì nhận được ơn tha thứ; người ngoại giáo hãy can đảm, vì được mời gọi bước vào sự sống” (Bài giảng thứ nhất về Lễ Giáng Sinh của Chúa, số 1).
Lời mời gọi ấy hôm nay được gửi đến tất cả chúng ta: những người đã được thánh hiến nhờ Bí tích Rửa Tội, bởi vì Thiên Chúa đã trở thành bạn đồng hành của chúng ta trên con đường tiến về Sự Sống đích thực; đến với chúng ta là những người tội lỗi, bởi vì khi được tha thứ, nhờ ân sủng của Ngài, chúng ta có thể đứng dậy và bắt đầu lại; và sau cùng, đến với chúng ta là những con người nghèo hèn và mong manh, bởi vì Chúa, khi mang lấy sự yếu đuối của chúng ta, đã cứu chuộc nó và tỏ cho chúng ta thấy vẻ đẹp cũng như sức mạnh của nhân tính hoàn hảo của Ngài (x. Ga 1,14).
Vì vậy, tôi muốn kết thúc bằng cách nhắc lại những lời mà Thánh Phaolô VI đã dùng vào cuối Đại lễ năm 1975 để mô tả thông điệp cốt lõi của Đại lễ. Ngài nói rằng sứ điệp ấy được gói gọn trong một từ: “tình yêu”. Và ngài nói thêm: “Thiên Chúa là Tình Yêu! Đây là mạc khải khôn tả mà Năm Thánh, qua giáo huấn, qua ân xá, qua sự tha thứ và sau cùng là qua nền hòa bình chan chứa nước mắt và niềm vui, đã tìm cách lấp đầy tâm hồn chúng ta hôm nay và cuộc sống chúng ta mai sau: Thiên Chúa là Tình Yêu! Thiên Chúa yêu thương tôi! Thiên Chúa đã chờ đợi tôi, và tôi đã gặp được Ngài! Thiên Chúa là lòng thương xót! Thiên Chúa là sự tha thứ! Thiên Chúa là ơn cứu độ! Thiên Chúa, vâng, chính Thiên Chúa, là sự sống!” (Tiếp Kiến Chung, ngày 17 tháng 12 năm 1975).
Mong sao những suy tư này đồng hành với chúng ta trong khoảnh khắc chuyển giao từ năm cũ sang năm mới, và luôn mãi trong suốt cuộc đời chúng ta.
G. Võ Tá Hoàng